Overexcitabilities en waarom hoogbegaafden vaak ’te’ zijn
Soms zijn er van die dingen die je eigenlijk wel van jezelf weet. Maar toch vallen er puzzelstukjes op hun plek als je iets leest, dat precies dat stukje van jezelf behandelt. Dat gevoel kreeg ik toen ik las over ‘overexcitabilities‘. Een niet helemaal passende Nederlandse vertaling is ‘overprikkelbaar’ en een andere gangbare vertaling is ‘intensiteit‘. Een eenvoudige vertaling die alles zegt, is het eenvoudige woordje ‘te‘. Te druk, te beweeglijk, te emotioneel, te gevoelig, te dromerig, te analyserend, teveel verbeelding.
Ik herkende overexcitabilities niet alleen bij mezelf, maar ook bij veel ondernemers en zzp-ers waar ik als business coach mee werk. Dat is niet toevallig. Veel mensen met kenmerken van hoogbegaafdheid hebben meerdere van deze overexcitabilities; en ik werk vaak met van die bijzonder begaafde mensen.
De vijf soorten overexcitability
Maar wat zijn overexcitabilites precies? Door psycholoog Dabrowski, de bedenker van de term, worden er vijf typen intensiteit onderscheiden:
1. Psychomotorische overexcitability
Kenmerken zijn bijvoorbeeld: je bent actief en energiek, praat veel en snel, houdt van bewegen en beweegt veel, kunt slecht stilzitten.
Ik zeg: kijk naar de continu bewegende Frankie de Jong in een TV-interview nadat hij 90 minuten over een voetbalveld heeft lopen rennen en je ziet wat hiermee wordt bedoeld.
Lees het hele artikelWaarom snelle denkers vastlopen. Dit zie ik als business coach
Als business coach werk ik vaak met slimme ondernemers: snelle denkers of creatievelingen boordevol bijzondere invallen. Ik vind het fascinerend om te zien hoe juist die uitstekende denkers soms als ondernemer last hebben van zichzelf: van hun vlotte brein. Hoe kan dat? Nog belangrijker: wat kun jij, met zo’n slim brein, daar zelf aan doen?
Hoe voorkom je dat jouw slimme brein met je aan de haal gaat? Hoe zorg je dat je hoofd voor je werkt, in plaats van je tegenwerkt? Om dat te begrijpen, is het belangrijk dat je meer over je brein begrijpt. Wat op zich al een fascinerend gegeven is: jouw hoofd kan leren om meer over je hoofd te begrijpen. Fijn om daar eens over na te denken.
Je hoofd kan leren om meer over je hoofd te begrijpen.
Bij slimme mensen is het denkhoofd sterk ontwikkeld. Door opleidingen die je hebt gevolgd, theorieën en verbanden, inzichten en concepten die je zijn verteld. Daar is niks mis mee, je hoofd weet veel, overziet veel, kan veel. Vertelt iemand je iets of overkomt je wat? Dan relateert je hoofd dat direct aan alles wat je al weet: “Oh, hij heeft last van een dissociatieve stoornis” weet de psycholoog. Of: “dat is typisch Jugendstil” zegt de architect. Of “die tekening is digitaal gemaakt”, ziet de illustrator. Dankzij je vakkennis, ervaring en theorie doorzie je de wereld. Je weet meer, je herkent dingen.
Maar wist je dat juist voor ondernemers dat slimme brein een nadeel kan zijn?
Snelle denkers: handig of juist niet?
Wat doet je slimme brein namelijk? Die vult direct alles voor je in. Je brein wil jou helpen om de wereld te begrijpen, om grip te hebben op wat er om je heen gebeurd. Zodra er iets gebeurd, analyseert je brein dat in een fractie van een seconde en direct daarna ‘weet’ je wat er aan de hand is: een dissociatieve stoornis, Jugendstil, of een digitaal gemaakte tekening.
Je begrijpt het al: vaak is dat snelle brein handig. Maar soms niet.
Lees het hele artikelIk moet meer aan marketing doen. Toch?
Of: waarom jouw marketing-weerstand helemaal prima is
‘Eigenlijk zou ik meer aan marketing moeten doen. Maar ja, het komt er niet van.’
Marja vist een takje munt uit haar theeglas en kijkt me verontschuldigend aan.
‘Ik schaam me gewoon om dat te zeggen. Jij zult me wel lui vinden.’
Nog voordat ze is uitgepraat schud ik mijn hoofd.
‘Jij lui? Welnee! En meer discipline heb je zeker niet nodig.’
Verrast kijkt Marja me aan en ik leg uit:
‘Je bent precies zoals veel van mijn cliënten. Veel slimme of creatieve ondernemers hebben regelmatig geen zin in marketing. Zelf doe ik trouwens ook geen marketing volgens de boekjes.’
Ik zie Marja opkijken van haar thee en ga verder:
‘Die weerstand tegen marketing is niet slecht. Dat is juist goed!’
Marja legt de munt op het schoteltje naast haar glas en gaat rechtop zitten.
‘Dus ik ben niet lui? Maar hoe zit het dan? En waarom is marketing-weerstand goed?’
Hoe doe ik meer aan marketing?
Veel zelfstandige professionals denken dat ze meer aan marketing moeten doen. Eindelijk echt starten met bloggen. Meer berichtjes plaatsen op Facebook, of wekelijks contacten leggen met nieuwe mensen op LinkedIn. Vrijwel alle zelfstandigen vragen zich af: hoe doe ik meer marketing, zodat ik een beter bedrijf krijg?
Uit onderzoek, zoals het media-belevingsonderzoek van Kantar uit 2020, blijkt dat mensen sociale media vooral gebruiken om lege momenten te vullen. Adverteren op zulke plekken heeft het risico dat je doelgroep weinig betrokkenheid ervaart bij je berichten. Zelf heb je dat waarschijnlijk ook ervaren. Niets zo ergerlijk als een verzoek om online met iemand te linken, dat direct wordt gevolgd door een stortvloed aan acquisitie-berichten.
Toch moet je iets aan promotie doen om klanten aan te trekken. Hoe doe je marketing als ondernemer goed? En hoe kom je over die marketing-weerstand heen?
Marketing en weerstand
Wat zou je er van zeggen, als ik je als business coach vertel dat marketing-weerstand niet slecht, maar juist goed is?
Dat zit zo:
Lees het hele artikelMeer klanten, meer geld, meer geluk?
“Ik wil meer klanten, want dan verdien ik meer geld, en word ik gelukkiger.”
Het is een manier van denken die veel ondernemers hebben. Bewust of onbewust. De grote vraag is natuurlijk: is dit waar? De vraag stellen, is hem beantwoorden: natuurlijk is dit niet altijd waar.
Ben je al druk in je bedrijf? Dan wil je misschien helemaal niet meer klanten. Waarschijnlijk word je gelukkiger van minder klanten, die beter bij je passen en je beter betalen. Als business coach heb ik regelmatig ondernemers geholpen om deze stap te zetten: niet meer, maar minder klanten. Met een leuker bedrijf, soms zelfs met meer omzet en minder werk en gedoe.
Een venijnige denkfout
Een andere denkfout is dat zelfstandigen zeggen dat ze ‘meer omzet moeten maken’, om gelukkiger te worden. Waarom is dat een denkfout?
Vraag je eerst eens af: waarom wil je meer omzet maken? Vaak omdat je meer geld wilt. Maar waarom wil je meer geld? Vaak omdat je onvervulde wensen hebt. Een mooie reis maken, een groter huis, die mooie auto rijden. Tot zover klinkt het logisch. Maar toch blijkt dit vaak niet te kloppen.
Steeds weer merk ik, zowel bij de ondernemers waarmee ik werk als in mijn eigen leven, dat ‘dromen realiseren’ eigenlijk bar weinig te maken heeft met ‘meer geld’. Als business coach vind ik dat fascinerend: vaak kunnen mijn cliënten hun dromen realiseren zonder meer omzet te maken. Hun droom is nu al haarbaar. Maar daar is wel iets voor nodig: er anders tegenaan te kijken, andere keuzes maken.
Maar hoe werkt zoiets dan? En kun jij dat ook?
Dromen realiseren. Zonder meer geld
Ik wil je graag een paar waargebeurde voorbeelden vertellen over het realiseren van dromen zonder meer geld.
De reis van Monica
Monica* (*niet haar echte naam) wil dolgraag meer klanten zodat ze meer verdient, want ze wil meer mooie reizen maken. Uit mijn geldtest blijkt dat één van haar dominante geldtypes ‘Verzamelaar’ is. Ze is iemand die zuinig leeft, potjes heeft en niet zomaar geld uitgeeft. In een paar coachingsessies leer ik haar om haar geld te gaan zien als water dat stroomt. Ze heeft een geldmeer, het saldo op haar huidige bankrekeningen. Vaak heb je daarbij een bedrag dat comfortabel voelt: het niveau in je geldmeer moet niet te laag worden, maar ook niet te hoog. Monica herkent dat helemaal.
Daarna leer ik Monica bewuster te worden van het geld dat door haar leven stroomt, als water. Er komt op allerlei manieren geld binnen en het geld stroomt weer alle kanten op weg. Monica leert dat geld niet zomaar stroomt: zij kan de bewuste sluiswachter worden van haar geldstromen, door hier en daar een sluisje dicht te zetten, of juist te openen. Dat geeft kansen!
Lees het hele artikelGelezen – Verleid jezelf tot excellentie
“Nee joh, natuurlijk ben ik niet hoogbegaafd!”
De meeste mensen met wie ik werk denken zo over zichzelf. Jij bent immers geen Einstein, toch?
Maar goed, je denkt misschien wel vlot en maakt gedachtesprongen, slaat stappen over, of je ziet meer nuance of complexiteit dan anderen. Ook ben je structureel nieuwsgierig. Je hebt een sterke behoefte aan autonomie, doet dingen op jouw manier volgens jouw waarden. Misschien ben je extreem of grenzeloos als iets je interesseert gedreven of gevoelig. En wellicht heb je meerdere talenten die voor jou logisch naast elkaar bestaan.
Speciaal voor zulke mensen is het boek ‘Verleid jezelf tot excellentie’ van Willem Kuipers interessant.
Lees het hele artikelBen jij wel een echte ondernemer?
“Ik ben eigenlijk geen echte ondernemer”, zucht Judith. “Ik kom niet uit een ondernemersfamilie en eigenlijk doe ik maar wat.”
Het is een misverstand dat bij veel zelfstandige professionals leeft: dat je een ‘echte ondernemer’ zou moeten zijn om goed eigen bedrijf neer te zetten. Maar wat is een echte ondernemer?
- Zijn dat de jonge honden van een start-up, die tot ’s avonds laat achter hun laptop zitten te programmeren?
- Zijn het de directeuren van een MKB–bedrijf, die in een Mercedes wegrijden bij hun pand op een industrieterrein aan de rand van de stad?
- Of is het die enthousiaste starter, die bij de Kamer van Koophandel de deur uitloopt en droomt van een bedrijf dat de wereld gaat veroveren?
- Is het de extraverte handelaar, die overal deals ziet en alles weet te verkopen voor een mooie prijs?
Zijn dat échte ondernemers? En rommel jij als zzp-er maar wat aan? Welnee!
Die andere ondernemers: de slimme zzp-ers
De start-up, MKB-er, starter en handelaar zijn archetypische rolmodellen die veel worden gebruikt als er wordt gepraat over kleine ondernemers, bijvoorbeeld door de overheid of Kamer van Koophandel. En misschien denk je in jouw hoofd ook af en toe zo.
Maar er zijn ook andere soorten ondernemers. Zoals de slimme zzp-ers, waar ik veel mee werk. Die zijn inhoudelijk enorm verschillend. Ze zijn hovenier, architect, dirigent, coach, trainer, IT-specialist, data-analist, marktonderzoeker, of eigenaar van een gezondheids-studio. Toch hebben ze ook allemaal dingen gemeen; het is een specifieke groep die anders is dan andere ondernemers.
Dankzij internet is het makkelijker dan ooit geworden om voor jezelf te beginnen. Daarnaast zijn er reorganisaties geweest bij grote bedrijven, waardoor professionals vrijwillig of onvrijwillig zijn weggegaan. Vaak mensen die goed zijn in hun vak, met een uitstekende opleiding. Momenteel is er een enorme groep slimme experts die als ondernemer hun vak uitoefenen: de zzp-ers. Het is een groep in de beroepsbevolking, die razendsnel is gegroeid de afgelopen twee decennia.
De snelgroeiende groep inhoudelijke experts, die hun vak uitoefent als ondernemer.
Zo’n zzp-bedrijf is essentieel anders dan andere organisaties. Het is belangrijk dat we dat begrijpen.
Lees het hele artikelZoeken op deze website
Meest gelezen artikelen
- Ben jij hoogbegaafd of bijzonder begaafd?
- Ben jij hoogbegaafd en overweeg je een eigen bedrijf? Dit wil je weten om te starten als zzp’er
- Wat is een business coach?
- Wat doet een business coach?
- Wat kost een business coach?
- Geen geld voor een business coach? Doe dan dit…
- Business coaching voor hoogbegaafden: waarom is dat anders?
- Wat zijn de beste ochtend routines voor zzp-ers en ondernemers?
- Hoe kun je geld verdienen, als je veel verschillende dingen leuk vindt?
- Zo werkt de bullet journal voor professionals
- Hoe Jolanda haar praktijk veranderde van uurtje-factuurtje naar werken met programma’s
- Content-kalender voor je sociale media: doorbraak of drama?
- Van hard naar zacht werken: zo doe je dat
- De grote nadelen van Facebook, die veel zzp-ers niet kennen